Jak wybrać studia? Kompletny przewodnik dla maturzystów

Autor: Tomasz Kosek, Psycholog/Doradca Zawodowy

Jeżeli nie wiesz jeszcze, jakie studia wybrać, nie oznacza to, że jesteś niezdecydowany. Najczęściej oznacza to po prostu, że stoisz przed jedną z pierwszych naprawdę ważnych decyzji w swoim życiu.

Być może od kilku dni, a może nawet tygodni, czytasz opisy kierunków studiów, przeglądasz strony uczelni, oglądasz filmy i robisz kolejne testy. Mimo to zamiast większej pewności pojawia się jeszcze więcej pytań.

To całkowicie naturalne.

Większość maturzystów nie rozpoczyna tego etapu z gotową odpowiedzią. Wątpliwości, zmiana zdania, presja czasu czy obawa przed popełnieniem błędu są częścią procesu podejmowania decyzji, a nie dowodem na to, że robisz coś źle.

Ten przewodnik nie wskaże Ci jednego „idealnego” kierunku studiów.

Pomoże Ci zrozumieć, dlaczego wybór wydaje się dziś tak trudny, uporządkować własne myśli i spokojnie przejść przez kolejne etapy podejmowania decyzji. Dowiesz się również, jak wykorzystać test predyspozycji zawodowych, kiedy warto zaufać własnym obserwacjom, a kiedy dobrze jest spojrzeć na sytuację z szerszej perspektywy.

Na końcu nie obiecuję, że znikną wszystkie wątpliwości. Chciałbym jednak, abyś miał coś znacznie cenniejszego — większy spokój, lepsze zrozumienie siebie i poczucie, że podejmujesz decyzję świadomie, a nie pod wpływem presji czy przypadku.

Jeżeli dziś masz więcej pytań niż odpowiedzi, jesteś dokładnie tam, od czego zaczyna większość maturzystów

Być może masz wrażenie, że wszyscy wokół już wiedzą, co chcą studiować. Znajomi opowiadają o wybranych uczelniach, nauczyciele pytają o plany po maturze, a w mediach społecznościowych coraz częściej pojawiają się zdjęcia z dni otwartych i relacje osób, które wydają się całkowicie pewne swojej decyzji.

Tymczasem Ty wciąż się zastanawiasz.

Jednego dnia myślisz o psychologii, następnego o informatyce, później o ekonomii, a wieczorem dochodzisz do wniosku, że może jednak żadna z tych dróg nie jest właściwa. Im więcej czytasz o kierunkach studiów, tym trudniej cokolwiek wybrać.

Jeżeli właśnie tak wygląda Twoja sytuacja, chciałbym Cię uspokoić.

Z mojego doświadczenia wynika, że większość maturzystów rozpoczyna ten proces dokładnie w tym samym miejscu. Nie z gotową odpowiedzią, ale z dużą liczbą pytań, obaw i poczuciem odpowiedzialności za decyzję, która wydaje się niezwykle ważna.

To nie jest oznaka niezdecydowania.

To naturalny etap podejmowania jednej z pierwszych poważnych decyzji w życiu.

Problem polega na tym, że wiele osób interpretuje ten stan jako dowód, że „coś jest ze mną nie tak”. Tymczasem w rzeczywistości najczęściej oznacza on coś zupełnie odwrotnego — że próbujesz podejść do tej decyzji odpowiedzialnie i świadomie.

Paradoksalnie to właśnie osoby, które długo analizują różne możliwości, bardzo często najbardziej przejmują się tym, aby wybrać mądrze. Nie chcą kierować się modą, presją otoczenia ani przypadkiem. Chcą mieć poczucie, że rozumieją, dlaczego wybierają właśnie tę drogę.

I właśnie od tego zaczniemy.

Nie od przeglądania kolejnych kierunków studiów.

Nie od rankingów uczelni.

Najpierw spróbujemy zrozumieć, skąd bierze się chaos, który dziś odczuwasz. Bo dopiero wtedy łatwiej będzie przejść do świadomego wyboru.

Im więcej informacji, tym większy chaos. To częstszy mechanizm, niż myślisz.

Jeżeli masz wrażenie, że im więcej czytasz o studiach, tym trudniej podjąć decyzję, nie oznacza to, że robisz coś źle. To naturalna reakcja na nadmiar możliwości.

Większość maturzystów rozpoczyna poszukiwania od przeglądania stron uczelni, rankingów, opisów kierunków studiów, filmów na YouTube czy opinii w mediach społecznościowych. Wydaje się, że im więcej informacji zdobędziesz, tym łatwiej będzie Ci wybrać.

Na początku rzeczywiście pomaga to lepiej zrozumieć dostępne możliwości.

Po pewnym czasie dzieje się jednak coś zaskakującego.

Każda kolejna informacja otwiera następne możliwości.

Jeden artykuł przekonuje, że przyszłość należy do sztucznej inteligencji. Drugi pokazuje psychologię jako kierunek pełen perspektyw. Kolejny zachęca do informatyki, a następny przekonuje, że najważniejsze jest robienie tego, co się kocha.

Zamiast większej pewności pojawia się coraz większy chaos.

Nie dlatego, że źle szukasz.

Dlatego, że ludzki mózg nie jest przystosowany do jednoczesnego porównywania dziesiątek równie atrakcyjnych możliwości.

Dlaczego tak się dzieje?

Im więcej opcji próbujemy jednocześnie porównać, tym trudniej zauważyć, która z nich rzeczywiście odpowiada naszym zainteresowaniom, wartościom i sposobowi działania. Zamiast przybliżać się do decyzji, zaczynamy analizować coraz więcej scenariuszy i coraz trudniej jest nam cokolwiek odrzucić.

Problemem nie jest więc brak informacji.

Problemem jest to, że jest ich zbyt wiele, aby spokojnie je uporządkować i odnieść do własnych potrzeb.

Naturalną reakcją na niepewność jest szukanie kolejnych odpowiedzi.

Łatwo uwierzyć, że jeszcze jeden artykuł, jeszcze jeden film albo jeszcze jeden ranking sprawią, że decyzja stanie się oczywista.

Najczęściej dzieje się jednak coś odwrotnego.

Dlatego zamiast szukać kolejnych kierunków studiów, zatrzymaj się na chwilę i uporządkuj to, co już wiesz.

Pomogą Ci w tym trzy proste pytania:

• Które kierunki naprawdę wzbudziły moje zainteresowanie?
• Co konkretnie mnie w nich przyciąga?
• Które moje obawy wynikają z faktów, a które z wyobrażeń lub opinii innych osób?

Dobra decyzja rzadko jest efektem przeczytania największej liczby artykułów. Znacznie częściej wynika z uporządkowania informacji i lepszego zrozumienia samego siebie.

Nie zaczynaj od wyboru kierunku studiów. Zacznij od poznania siebie.

Większość osób rozpoczyna od pytania:

„Jakie studia wybrać?”

To naturalne. W końcu właśnie po to wpisujesz takie hasło do wyszukiwarki.

Problem polega na tym, że bardzo często nie jest to pierwsze pytanie, na które warto znaleźć odpowiedź.

Wyobraź sobie, że chcesz kupić buty, ale nie znasz swojego rozmiaru. Możesz oglądać setki modeli, porównywać kolory, ceny i opinie innych osób, ale dopóki nie wiesz, jaki rozmiar będzie dla Ciebie odpowiedni, trudno będzie podjąć dobrą decyzję.

Z wyborem studiów jest bardzo podobnie.

Sam kierunek to dopiero końcowy efekt całego procesu.

Znacznie ważniejsze jest wcześniejsze zrozumienie tego, jakim jesteś człowiekiem, w jakim środowisku najlepiej funkcjonujesz i jaki sposób pracy daje Ci satysfakcję.

Dlaczego większość osób zaczyna od niewłaściwego pytania?

Mózg lubi upraszczać trudne decyzje.

Pytanie:

„Kim jestem i jakie środowisko będzie dla mnie najlepsze?”

jest znacznie trudniejsze niż:

„Jakie studia wybrać?”

Dlatego bardzo często nieświadomie zamieniamy jedno pytanie na drugie.

Zamiast poznawać siebie, zaczynamy porównywać kierunki studiów.

Problem polega na tym, że dwa różne kierunki mogą prowadzić do podobnej pracy, a ten sam kierunek może otwierać drogę do wielu zupełnie różnych zawodów.

Dlatego wybór samego kierunku nie jest jeszcze odpowiedzią.

Zacznij od pytań o siebie, a nie o kierunek.

Zanim zaczniesz porównywać uczelnie i programy studiów, spróbuj odpowiedzieć na kilka prostych pytań.

Nie dotyczą one konkretnego zawodu.

Dotyczą Ciebie.

• W jakim środowisku najlepiej się uczę i rozwijam?
• Wolę pracować z ludźmi, danymi czy konkretnymi zadaniami?
• Co sprawia, że potrafię zaangażować się na wiele godzin?
• Jakie zadania dają mi poczucie satysfakcji?
• Jakie wartości są dla mnie naprawdę ważne w przyszłej pracy?

To właśnie odpowiedzi na te pytania stanowią fundament dobrej decyzji.

Kierunek studiów jest dopiero kolejnym krokiem.

7 myśli, które mogą utrudniać wybór studiów (i jak spojrzeć na nie inaczej)

Podczas konsultacji bardzo często słyszę zdania, które na pierwszy rzut oka brzmią rozsądnie. Problem polega na tym, że niektóre z nich zamiast pomagać, zaczynają utrudniać podjęcie decyzji.

Nie dlatego, że są całkowicie nieprawdziwe.

Dlatego, że traktujemy je jak jedyną możliwą perspektywę.

Poniżej znajdziesz siedem myśli, które regularnie pojawiają się u maturzystów. Być może rozpoznasz w nich również część swoich wątpliwości.

💭 „Muszę wybrać idealny kierunek studiów.”

To jedna z najczęstszych myśli, które słyszę podczas konsultacji.

Jest całkowicie zrozumiała.

Jeżeli wydaje Ci się, że od tej decyzji zależy całe Twoje życie, naturalne jest, że chcesz wybrać jak najlepiej.

Problem pojawia się wtedy, gdy słowo „najlepiej” zaczyna oznaczać „idealnie”.

Wtedy każda wątpliwość urasta do rangi sygnału, że być może to jeszcze nie ten kierunek.

Każda wada wydaje się dyskwalifikować daną opcję.

Każda alternatywa wygląda tak, jakby mogła okazać się lepsza.

W efekcie zamiast zbliżać się do decyzji, coraz dłużej ją odkładasz.

---

Dlaczego tak się dzieje?

Im ważniejsza wydaje się decyzja, tym bardziej chcemy uniknąć błędu.

To naturalny mechanizm.

Mózg próbuje znaleźć rozwiązanie, które będzie pozbawione ryzyka.

Problem polega na tym, że w przypadku wyboru studiów takie rozwiązanie praktycznie nie istnieje.

Każdy kierunek ma swoje mocne strony, ograniczenia i niewiadome.

Szukając decyzji idealnej, łatwo przeoczyć decyzję, która jest po prostu bardzo dobrze dopasowana do Ciebie.

Nie szukaj idealnej decyzji. Szukaj decyzji dobrze dopasowanej.

Spróbuj na chwilę zmienić sposób myślenia.

Nie pytaj:

„Który kierunek jest najlepszy?”

Zapytaj:

„Który kierunek jest najlepszy dla mnie na obecnym etapie życia?”

To ogromna różnica.

Dobra decyzja nie polega na tym, że przewidzisz całą swoją przyszłość.

Polega na tym, że wykorzystasz wiedzę, którą masz dzisiaj, i wybierzesz kierunek najlepiej dopasowany do siebie.

Pomocne mogą być trzy pytania:

• Czy ten kierunek odpowiada moim zainteresowaniom i sposobowi działania?
• Czy daje mi możliwości rozwoju, których szukam?
• Czy jestem gotów poświęcić kilka lat na naukę rzeczy, które naprawdę mnie ciekawią?

Nie musisz mieć pewności.

Wystarczy, że masz dobre powody do swojej decyzji.

💭 „Ta decyzja zadecyduje o całym moim życiu.”

To zdanie słyszę podczas konsultacji bardzo często.

Nie zawsze jest wypowiedziane dosłownie.

Czasami brzmi:

„A co, jeśli wybiorę źle?”

„Nie chcę zmarnować kilku lat.”

„Boję się, że później będzie już za późno na zmianę.”

Łączy je jedno przekonanie.

Że wybór studiów jest decyzją, która raz podjęta pozostanie z Tobą już na zawsze.

Nic dziwnego, że w takiej sytuacji pojawia się ogromna presja.

Im większe znaczenie przypisujemy jednej decyzji, tym trudniej ją podjąć.

Problem polega na tym, że rzeczywistość wygląda znacznie inaczej.

Studia są ważnym etapem.

Nie są jednak wyrokiem ani zamknięciem wszystkich pozostałych możliwości.

Po ich ukończeniu wiele osób wybiera specjalizacje, studia podyplomowe, kursy, zdobywa nowe kompetencje albo odkrywa, że najlepiej odnajduje się w zupełnie innym obszarze, niż zakładało na początku.

To nie oznacza, że wybór studiów nie ma znaczenia.

Ale jego znaczenie jest inne, niż często sobie wyobrażamy.

To początek drogi zawodowej, a nie jej ostateczny kształt.

Spróbuj spojrzeć na tę decyzję z innej perspektywy.

Zamiast zadawać sobie pytanie:

„Czy ten wybór zadecyduje o całym moim życiu?”

spróbuj zapytać:

„Czy to dobry pierwszy krok w kierunku życia zawodowego, jakie chcę budować?”

To zupełnie inny sposób myślenia.

Pierwsze pytanie wymaga przewidzenia przyszłości.

Drugie pozwala podjąć dobrą decyzję na podstawie tego, co wiesz o sobie dzisiaj.

W praktyce właśnie takie podejście zmniejsza presję i pozwala podejmować bardziej świadome decyzje.

💭 „Jeszcze nie jestem gotowy, żeby podjąć tę decyzję.”

Czasami nie odkładamy wyboru studiów dlatego, że jesteśmy leniwi albo niezdecydowani.

Odkładamy go, ponieważ mamy nadzieję, że za kilka tygodni lub miesięcy nagle pojawi się pełna jasność.

Że pewnego dnia obudzimy się i będziemy po prostu wiedzieć.

Problem polega na tym, że w rzeczywistości rzadko tak się dzieje.

Pewność bardzo często nie pojawia się przed podjęciem decyzji.

Pojawia się dopiero po niej, kiedy zaczynamy zdobywać doświadczenie, poznajemy nowych ludzi i przekonujemy się, że wybrana droga rzeczywiście nam odpowiada.

Dlatego czekanie na moment, w którym znikną wszystkie wątpliwości, może sprawić, że decyzja będzie tylko coraz bardziej odwlekana.

Zacznij działać, nawet jeśli nie masz wszystkich odpowiedzi.

Podjęcie decyzji nie oznacza, że musisz znać całą swoją przyszłość.

Oznacza jedynie, że na podstawie tego, co wiesz dzisiaj, wybierasz najlepszy kolejny krok.

W praktyce to właśnie działanie dostarcza informacji, których nie da się zdobyć wyłącznie przez czytanie.

To doświadczenia pomagają zweryfikować, czy dany kierunek rzeczywiście jest dla Ciebie.

Nie odwrotnie.

💭 „Boję się, że rozczaruję rodziców.”

To jedna z trudniejszych myśli.

Nie dlatego, że rodzice chcą dla Ciebie źle.

Najczęściej wręcz przeciwnie.

Chcą, abyś miał stabilną pracę, dobre zarobki i poczucie bezpieczeństwa.

Problem pojawia się wtedy, gdy ich oczekiwania zaczynają stopniowo zastępować Twoje własne.

Zaczynasz zastanawiać się nie nad tym, co będzie dobre dla Ciebie, ale nad tym, co zostanie dobrze ocenione przez innych.

Czasami presja jest wyrażona wprost.

Czasami istnieje tylko w Twojej głowie.

Jednak w obu przypadkach może sprawić, że coraz trudniej usłyszeć własny głos.

Odróżnij radę od decyzji.

Rodzice, nauczyciele i bliscy mogą widzieć rzeczy, których sam jeszcze nie dostrzegasz.

Ich doświadczenie jest cenne.

Warto ich wysłuchać.

Ale ostateczna decyzja należy do osoby, która będzie studiowała, uczyła się i później wykonywała ten zawód.

Dlatego dobrze jest zadawać sobie dwa pytania.

• Czy wybieram ten kierunek dlatego, że naprawdę mnie interesuje?
• Czy bardziej dlatego, że chcę spełnić czyjeś oczekiwania?

Nie chodzi o bunt.

Chodzi o świadome rozróżnienie między własną decyzją a wpływem otoczenia.

💭 „Najpierw muszę znaleźć swoją pasję.”

Przez wiele lat mogliśmy usłyszeć jedną radę:

„Rób to, co kochasz, a nie przepracujesz ani jednego dnia.”

Brzmi pięknie.

Problem polega na tym, że wiele osób rozumie ją w bardzo prosty sposób:

„Najpierw muszę odkryć swoją pasję. Dopiero później mogę wybrać studia.”

I właśnie wtedy pojawia się kolejna pułapka.

Bo większość osiemnasto- i dziewiętnastolatków nie ma jednej wyraźnej pasji, która wskazuje im konkretny kierunek studiów.

Mają za to wiele zainteresowań, ciekawość różnych tematów i sporo pytań.

To całkowicie normalne.

Problem zaczyna się wtedy, gdy brak jednej, oczywistej pasji uznajemy za dowód, że nie jesteśmy jeszcze gotowi do podjęcia decyzji.

Pasja częściej się rozwija, niż zostaje odkryta.

Wiele osób wyobraża sobie pasję jako nagłe olśnienie.

W praktyce znacznie częściej wygląda to inaczej.

Najpierw pojawia się zainteresowanie.

Później zdobywasz wiedzę.

Zaczynasz być w czymś coraz lepszy.

Dostrzegasz pierwsze efekty swojej pracy.

Dopiero wtedy rośnie satysfakcja, zaangażowanie i chęć dalszego rozwoju.

To właśnie dlatego wiele osób mówi o swojej pasji dopiero po kilku latach nauki lub pracy, a nie przed wyborem studiów.

Nie dlatego, że wcześniej jej nie miały.

Dlatego, że miały dopiero jej początek.

Nie czekaj na jedną wielką pasję.

Jeżeli interesuje Cię kilka różnych obszarów, nie oznacza to, że jesteś niezdecydowany.

To oznacza, że masz przestrzeń do odkrywania.

Na tym etapie znacznie ważniejsze od znalezienia jednej pasji jest zauważenie:

• co przyciąga Twoją uwagę,
• jakie zadania sprawiają Ci satysfakcję,
• w jakim środowisku dobrze się czujesz,
• czego chcesz uczyć się z własnej ciekawości.

To właśnie z takich doświadczeń najczęściej rodzi się prawdziwe zaangażowanie.

💭 „Co jeśli za kilka lat ten zawód zniknie?”

Jeszcze kilka lat temu to pytanie pojawiało się rzadko.

Dziś słyszę je podczas konsultacji coraz częściej.

Rozwój sztucznej inteligencji, automatyzacja i szybkie zmiany na rynku pracy sprawiają, że wiele osób zastanawia się, czy wybór studiów ma w ogóle sens, skoro za kilka lat rzeczywistość może wyglądać zupełnie inaczej.

To zrozumiała obawa.

Problem polega na tym, że próbujemy przewidzieć przyszłość rynku pracy z dokładnością, której nikt nie jest w stanie osiągnąć.

Nie wiemy, jakie zawody powstaną za dziesięć lat.

Nie wiemy też, które z obecnych będą wyglądały zupełnie inaczej niż dziś.

Jedno wiemy natomiast z dużym prawdopodobieństwem.

Najbardziej odporni na zmiany są ludzie, którzy potrafią się uczyć, rozwijać i dostosowywać do nowych warunków.

Dlatego wybór studiów nie powinien polegać na szukaniu „zawodu, który na pewno przetrwa”.

Znacznie rozsądniej jest wybrać kierunek, który pozwoli Ci rozwijać umiejętności, zdobywać doświadczenie i budować kompetencje, które będzie można wykorzystać również wtedy, gdy rynek zacznie się zmieniać.

Nie próbuj przewidzieć całej przyszłości.

Wybierając studia, nie konkurujesz z przyszłością.

Przygotowujesz się do niej.

Dobrze wybrane studia nie dają gwarancji jednego zawodu na całe życie.

Dają fundament, na którym można budować kolejne kompetencje i rozwijać się wraz ze zmieniającym się światem.

To właśnie elastyczność, umiejętność uczenia się i gotowość do rozwoju będą jednymi z najważniejszych kompetencji w nadchodzących latach.

💭 „Nie porównuj cudzego przekonania do swoich wątpliwości.”

Kiedy zbliża się termin rekrutacji na studia, łatwo odnieść wrażenie, że wszyscy wokół już wiedzą, co chcą robić.

Znajomi opowiadają o wymarzonych kierunkach, publikują wyniki matur próbnych, mówią o planach na przyszłość.

To może sprawić, że zaczynasz myśleć:

„Dlaczego tylko ja nadal nie jestem pewny?”

W rzeczywistości widzisz jedynie to, co inni pokazują na zewnątrz.

Nie widzisz ich wątpliwości, rozmów z rodzicami, nieprzespanych nocy ani obaw przed podjęciem decyzji.

Porównywanie swoich wątpliwości z cudzym przekonaniem niemal zawsze prowadzi do niepotrzebnej presji.

Każdy dojrzewa do ważnych decyzji we własnym tempie.

Porównuj się do siebie sprzd tygodnia, a nie do innych.

To, że ktoś szybciej podjął decyzję, nie oznacza, że podjął lepszą.

Ważne decyzje nie mają jednego właściwego tempa.

Jeżeli dziś lepiej rozumiesz siebie niż tydzień temu, potrafisz nazwać swoje mocne strony i świadomiej oceniasz kierunki studiów, jesteś bliżej dobrej decyzji niż osoba, która wybrała pierwszy kierunek tylko po to, aby mieć ten temat z głowy.

Najlepszym punktem odniesienia nie jest to, co robią inni.

Najlepszym punktem odniesienia jest to, czy z każdym kolejnym krokiem lepiej rozumiesz własne predyspozycje, wartości i cele.

Piramida wyboru studiów. Dlaczego większość osób zaczyna od niewłaściwego poziomu?

Po ponad 4000 rozmów z osobami stojącymi przed ważnymi decyzjami edukacyjnymi i zawodowymi zauważyłem jeden powtarzający się schemat.

Większość osób rozpoczyna wybór studiów od pytania:

„Jaki kierunek wybrać?”

Problem polega na tym, że jest to jedno z ostatnich pytań, na które warto odpowiedzieć.

Dobry wybór studiów nie zaczyna się od przeglądania kierunków, rankingów uczelni ani opinii znajomych.

Zaczyna się znacznie wcześniej.

Od zrozumienia siebie.

Przez lata pracy zauważyłem, że cały proces można uporządkować w prosty model, który nazwałem Piramidą wyboru studiów.

Pokazuje ona, w jakiej kolejności warto podejmować decyzje.

Gdy zaczynasz od podstawy, każdy kolejny krok staje się prostszy.

Gdy zaczynasz od samej góry, łatwo wpaść w chaos, który opisywaliśmy wcześniej.

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że wybór studiów zaczyna się od porównywania kierunków lub uczelni. W praktyce warto odwrócić tę kolejność.

Fundamentem decyzji jest poznanie siebie — swoich predyspozycji, wartości, sposobu działania i tego, co daje Ci energię. Dopiero później warto sprawdzać środowiska pracy, porównywać kierunki studiów i wybierać uczelnię.

Pominięcie któregoś z wcześniejszych poziomów nie oznacza, że decyzja będzie zła. Oznacza jednak, że łatwiej będzie podjąć ją pod wpływem przypadku, presji lub chwilowej mody.

Przejdźmy przez tę piramidę krok po kroku.

Poziom 1. Poznaj siebie

To właśnie tutaj zaczyna się cały proces.

Większość osób rozpoczyna wybór studiów od przeglądania kierunków, uczelni i rankingów. Problem polega na tym, że wszystkie te informacje będą znacznie mniej pomocne, jeśli nie wiesz jeszcze, czego naprawdę szukasz.

Dlatego pierwszy poziom Piramidy nie dotyczy studiów.

Dotyczy Ciebie.

Nie chodzi wyłącznie o zainteresowania.

Dwie osoby mogą lubić biologię, a mimo to odnaleźć się w zupełnie różnych zawodach. Jedna będzie czuła się najlepiej w bezpośredniej pracy z pacjentem, druga w laboratorium, a trzecia w analizie danych medycznych.

Podobnie osoba zainteresowana informatyką nie musi zostać programistą. Równie dobrze może rozwijać się jako analityk danych, projektant UX, specjalista ds. cyberbezpieczeństwa czy kierownik projektów IT.

Sam przedmiot zainteresowania rzadko daje gotową odpowiedź.

Znacznie więcej mówi o Tobie sposób, w jaki lubisz pracować, podejmować decyzje, rozwiązywać problemy i współpracować z innymi.

To właśnie te elementy tworzą fundament świadomego wyboru.

Samodzielnie można zrobić pierwszy krok, ale czasami trudno spojrzeć na siebie z odpowiednim dystansem. Właśnie dlatego powstała usługa konsultacji przed wyborem studiów, podczas której wspólnie analizujemy predyspozycje, sposób działania, wartości oraz możliwe kierunki rozwoju, zanim przejdziemy do porównywania konkretnych kierunków studiów i uczelni.

Dopiero mając taki fundament, znacznie łatwiej przejść do kolejnych poziomów Piramidy i podejmować decyzje, które są spokojniejsze, bardziej świadome i lepiej dopasowane do Ciebie.

Jak lepiej poznać siebie przed wyborem studiów?

Poziom 2. Poznaj środowiska pracy

Kiedy lepiej rozumiesz już swoje predyspozycje, wartości i sposób działania, pojawia się kolejne pytanie.

W jakim środowisku pracy będę czuć się dobrze na co dzień?

To etap, który bardzo często jest pomijany.

Większość osób porównuje nazwy zawodów.

Znacznie rzadziej zastanawia się, jak naprawdę wygląda codzienna praca.

A przecież dwie osoby wykonujące ten sam zawód mogą pracować w zupełnie innych warunkach.

Psycholog może prowadzić prywatny gabinet, pracować w szkole, szpitalu, firmie lub zajmować się rekrutacją.

Informatyk może programować, analizować dane, zarządzać projektami albo wspierać klientów.

Nazwa zawodu mówi znacznie mniej niż środowisko, w którym będziesz spędzać większość swojego życia zawodowego.

Dlatego przed wyborem kierunku studiów warto odpowiedzieć sobie na pytanie:

Jak chcę pracować?

Nie tylko:

Kim chcę zostać?

Jak poznać jakie środowisko pracy będzie dla Ciebie najlepsze?

Poziom 3. Porównaj kierunki studiów

Dopiero na tym etapie warto zacząć porównywać konkretne kierunki studiów.

Dlaczego właśnie teraz?

Ponieważ znasz już swoje predyspozycje i lepiej rozumiesz, w jakim środowisku pracy chcesz funkcjonować. Dzięki temu nie analizujesz wszystkich dostępnych kierunków, ale tylko te, które rzeczywiście mogą prowadzić do życia zawodowego, którego szukasz.

To bardzo zmienia sposób podejmowania decyzji.

Większość maturzystów zaczyna od porównywania nazw kierunków. Sprawdza rankingi, czyta opisy uczelni i zastanawia się, który kierunek wydaje się najbardziej atrakcyjny.

Problem polega na tym, że sama nazwa kierunku mówi zaskakująco niewiele.

Dwa kierunki o podobnej nazwie mogą różnić się programem studiów, liczbą zajęć praktycznych czy możliwościami rozwoju. Z kolei kierunki o zupełnie różnych nazwach mogą prowadzić do bardzo podobnych ścieżek zawodowych.

Dlatego zamiast pytać wyłącznie:

„Który kierunek jest najlepszy?”

warto zadać sobie inne pytanie:

„Który kierunek najlepiej przygotuje mnie do środowiska pracy, w którym chcę się rozwijać?”

Dopiero wtedy porównywanie kierunków zaczyna mieć sens.

Zwróć uwagę nie tylko na nazwę kierunku, ale również na program studiów, przedmioty, specjalizacje, możliwości odbywania praktyk, współpracę uczelni z pracodawcami oraz to, jakie ścieżki zawodowe wybierają absolwenci.

Im lepiej poznasz te informacje, tym łatwiej będzie Ci ocenić, czy dany kierunek rzeczywiście przybliży Cię do pracy, która będzie zgodna z Twoimi predyspozycjami i oczekiwaniami.

Dopiero po takim porównaniu warto przejść do ostatniego etapu Piramidy, czyli wyboru konkretnej uczelni.

Poziom 4. Wybierz uczelnię

Dopiero na tym etapie przychodzi moment na wybór konkretnej uczelni.

To etap, od którego większość osób zaczyna cały proces. Tymczasem w dobrze uporządkowanej decyzji jest to ostatni krok.

Jeżeli wiesz już, jakie kierunki odpowiadają Twoim predyspozycjom i w jakim środowisku pracy chcesz się rozwijać, porównanie uczelni staje się znacznie prostsze.

Nie warto kierować się wyłącznie miejscem w rankingu czy rozpoznawalnością nazwy uczelni.

Ranking może być pomocną wskazówką, ale nie odpowie na pytanie, czy właśnie na tej uczelni będziesz rozwijać kompetencje, których potrzebujesz.

Znacznie większe znaczenie ma program studiów, liczba zajęć praktycznych, możliwość realizacji praktyk zawodowych, współpraca z pracodawcami oraz opinie studentów i absolwentów.

Warto również sprawdzić, czy uczelnia daje możliwość rozwijania zainteresowań w kołach naukowych, udziału w projektach badawczych, wyjazdach zagranicznych czy zdobywania dodatkowych certyfikatów.

Dobrze wybrana uczelnia nie zastąpi świadomego wyboru kierunku studiów.

Może jednak sprawić, że łatwiej zdobędziesz doświadczenie, rozwiniesz kompetencje i przygotujesz się do wejścia na rynek pracy.

Na tym etapie nie szukasz już „najlepszej uczelni”.

Szukasz uczelni, która najlepiej pomoże Ci zrealizować plan zbudowany na poprzednich trzech poziomach

Na co zwrócić uwagę przy wyborze uczelni?

Skąd będziesz wiedzieć, że jesteś gotowy podjąć decyzję?

Po przejściu przez wszystkie etapy Piramidy wiele osób nadal zadaje sobie jedno pytanie:

„Skąd mam wiedzieć, że to już właściwy moment na wybór studiów?”

To całkowicie naturalna wątpliwość.

Wiele osób wyobraża sobie, że dobra decyzja będzie wiązała się z pełnym przekonaniem i całkowitym brakiem wątpliwości.

W praktyce wygląda to inaczej.

Osoby, które podejmują dobre decyzje, również odczuwają niepewność. Różnica polega na tym, że potrafią ją zaakceptować i mimo niej podjąć świadomy wybór.

Nie czekaj więc na moment, w którym znikną wszystkie pytania.

Znacznie lepszym sygnałem jest to, że rozumiesz, dlaczego wybierasz właśnie tę drogę.

Jeżeli potrafisz uzasadnić swój wybór, świadomie porównałeś kilka możliwości i wiesz, jakie są mocne oraz słabsze strony każdej z nich, prawdopodobnie jesteś znacznie bliżej podjęcia dobrej decyzji, niż Ci się wydaje.

Dobra decyzja nie oznacza braku ryzyka.

Oznacza, że została podjęta w oparciu o wiedzę o sobie, a nie pod wpływem przypadku, presji otoczenia czy chwilowych emocji.

Sygnały, że jesteś gotowy wybrać studia

Nie musisz spełniać wszystkich poniższych punktów.

To nie test, który trzeba zaliczyć. Potraktuj te sygnały jako wskazówki pokazujące, że Twoja decyzja opiera się na solidnych podstawach.

Co zrobić, jeśli nadal nie wiesz, jakie studia wybrać?

Po przeczytaniu tego przewodnika możesz mieć dwie reakcje.

Pierwsza to poczucie, że wszystko zaczyna się układać i wiesz już, między jakimi kierunkami warto wybierać.

Druga jest równie częsta.

Możesz nadal mieć dwie lub trzy bardzo dobre możliwości i nie wiedzieć, która z nich będzie najlepsza.

To całkowicie normalne.

W praktyce najtrudniejsze decyzje rzadko wynikają z braku informacji. Znacznie częściej problemem jest uporządkowanie tego, co już wiesz o sobie i połączenie tego z możliwościami, jakie dają konkretne kierunki studiów.

Dlatego wiele osób dochodzi do momentu, w którym kolejne artykuły, rankingi czy testy nie wnoszą już nic nowego.

Nie dlatego, że są złe.

Po prostu osiągnęły granicę tego, co można zrobić samodzielnie.

W takiej sytuacji pomocna może być rozmowa z osobą, która potrafi spojrzeć na Twoją sytuację z dystansu, zadać odpowiednie pytania i pomóc uporządkować wszystkie elementy układanki.

Spróbuj jeszcze raz uporządkować swoje przemyślenia

Nie każda osoba, która ma wątpliwości, potrzebuje od razu konsultacji z doradcą zawodowym.

Czasami wystarczy jeszcze raz spokojnie uporządkować informacje o sobie i spojrzeć na decyzję z innej perspektywy.

Jeżeli nadal wahasz się pomiędzy kilkoma kierunkami studiów lub trudno Ci określić, od czego zacząć, pomocnym pierwszym krokiem może być autorski test wyboru kierunku studiów

Nie wskazuje jednego „idealnego” kierunku.

Pomaga natomiast uporządkować najważniejsze informacje o Twoich predyspozycjach, sposobie działania, preferowanym środowisku pracy i możliwych kierunkach rozwoju.

Dla wielu osób taki uporządkowany obraz wystarcza, aby zawęzić wybór do kilku najlepiej dopasowanych kierunków i podjąć spokojniejszą decyzję.

Kiedy warto porozmawiać z doradcą zawodowym online?

Samodzielne przejście przez cały proces jest możliwe i wiele osób właśnie w ten sposób podejmuje dobrą decyzję.

Zdarzają się jednak sytuacje, w których mimo przeczytania artykułów, wykonania testów i porównania kierunków studiów nadal trudno zdecydować, która droga będzie najlepsza.

Najczęściej nie wynika to z braku informacji.

Problemem jest raczej uporządkowanie wszystkich elementów i spojrzenie na nie z odpowiednim dystansem.

Rozmowa z doradcą zawodowym może być pomocna szczególnie wtedy, gdy:

• masz dwie lub trzy równie dobre możliwości i nie wiesz, którą wybrać,
• obawiasz się, że podejmiesz decyzję, której będziesz żałować,
• czujesz presję ze strony rodziny, znajomych lub otoczenia,
• nie masz pewności, czy dobrze oceniasz swoje predyspozycje,
• chcesz świadomie połączyć swoje mocne strony z realiami rynku pracy.

Podczas konsultacji nie chodzi o wskazanie jednego „idealnego” kierunku studiów.

Celem jest uporządkowanie informacji o Tobie, zrozumienie Twoich predyspozycji, wartości, sposobu działania i możliwych kierunków rozwoju. Dopiero na tej podstawie wspólnie analizujemy kierunki studiów i sprawdzamy, które z nich rzeczywiście najlepiej odpowiadają Twoim potrzebom.

Jeżeli chcesz zobaczyć, jak wygląda cały proces krok po kroku, sprawdź usługę Jakie studia wybrać.

Pobierz bezpłatne Portfolio Zasobów™ i uporządkuj wybór studiów

Jeżeli dotarłeś do tego miejsca, wykonałeś już dużą część pracy.

Prawdopodobnie lepiej rozumiesz już swoje predyspozycje, wiesz, jakie środowisko pracy może Ci odpowiadać i potrafisz świadomiej porównywać kierunki studiów.

Teraz warto zebrać wszystkie te informacje w jednym miejscu.

Właśnie temu służy Portfolio Zasobów™ – autorskie narzędzie, z którego korzystam również podczas konsultacji z maturzystami i studentami.

To bezpłatny workbook w formacie PDF, który pomoże Ci uporządkować:

• predyspozycje,
• mocne strony,
• wartości,
• styl działania,
• preferowane środowiska pracy,
• możliwe kierunki studiów,
• własne wnioski i dalsze kroki.

Dzięki temu łatwiej zobaczysz cały obraz swojej sytuacji i podejmiesz decyzję opartą na faktach, a nie wyłącznie na emocjach czy presji otoczenia.

Jakie życie zawodowe chcę stworzyć i kim chcę się w nim stać?

Znacznie ważniejsze jest to, aby świadomie wybrać kolejny krok.

Być może po przeczytaniu tego przewodnika zauważyłeś coś jeszcze.

Przez większość czasu rozmawialiśmy o studiach, ale tak naprawdę nie dotyczył on wyłącznie wyboru kierunku.

Dotyczył Ciebie.

Twoich predyspozycji.

Wartości.

Sposobu działania.

Środowiska, w którym możesz rozwijać swój potencjał.

Wybór studiów jest ważną decyzją, ale nie jest celem samym w sobie.

Jest początkiem drogi, która z czasem będzie się zmieniać razem z Tobą. Prawdopodobnie poznasz nowych ludzi, odkryjesz kolejne zainteresowania, zdobędziesz doświadczenie i być może zmienisz swoje plany więcej niż raz.

I to jest w porządku.